Bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện là hình thức bảo hiểm có nhiều ưu việt, giúp những đối tượng lao động tự do, người dân khu vực nông thôn... khi tham gia sẽ giảm bớt khó khăn, rủi ro lúc về già. Chính sách này cũng thể hiện sự tích cực, chủ động của người lao động về vấn đề tự an sinh cho bản thân, góp phần chia sẻ cộng đồng và phát triển xã hội.

          Theo Luật BHXH số 58/2014/QH13, công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, nếu không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc đều có thể đăng ký tham gia BHXH tự nguyện. Về mức tham gia BHXH tự nguyện, tối thiểu bằng 22% mức chuẩn nghèo khu vực nông thôn, tối đa không vượt quá 22% của 20 lần mức lương cơ sở.

          Mặc dù chính sách BHXH tự nguyện có rất nhiều ưu việt tuy nhiên việc phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh còn gặp nhiều khó khăn. Đa số đối tượng tham gia BHXH tự nguyện là người đã có thời gian tham gia BHXH bắt buộc, đóng tiếp BHXH tự nguyện để đủ điều kiện hưởng lương hưu; số người tham gia BHXH tự nguyện mới còn hạn chế, hằng năm phát triển rất chậm. Tính đến ngày 31/12/2017, số người tham gia BHXH tự nguyện là 2.965 người đạt 97,82% kế hoạch BHXH Việt Nam giao, giảm 33 người so với cùng kỳ năm 2016, số tiền thu được là 16,76 tỷ đồng, đạt 83,42% kế hoạch BHXH Việt Nam giao, tăng 0,36 tỷ đồng (2,18%) so với cùng kỳ năm 2016. Đến ngày 30/4/2018, toàn tỉnh có 3.050 người tham gia BHXH tự nguyện tăng 85 người so với thời điểm 31/12/2017.

           BHXH tự nguyện vẫn chưa thực sự thu hút đông đảo người dân tham gia, vẫn còn phần lớn người lao động và nhân dân chưa nhận thức đầy đủ về nội dung, ý nghĩa, tầm quan trọng của các chính sách BHXH cũng như quy trình, thủ tục đăng ký khi tham gia BHXH tự nguyện. Bên cạnh đó, đối tượng tham gia BHXH tự nguyện chỉ được hưởng hai chế độ là hưu trí và tử tuất cũng là nguyên nhân khiến người dân còn băn khoăn.

          Mức đóng BHXH tự nguyện tuy có thay đổi theo khả năng của người đóng nhưng mức đóng thấp nhất bằng 22% mức chuẩn nghèo khu vực nông thôn (hiện nay mức chuẩn nghèo khu vực nông thôn là 700.000 đồng), tức người tham gia phải đóng tương ứng với 154.000 đồng/tháng, đây không phải là số tiền nhỏ đối với người lao động tự do và lao động ở khu vực nông thôn trên địa bàn tỉnh. Từ ngày 01/01/2018, theo quy định của Luật BHXH số 58/2014/QH13, người tham gia BHXH tự nguyện được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng theo tỷ lệ phần trăm trên mức đóng BHXH hàng tháng theo mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn cụ thể như: 30% đối với người tham gia thuộc hộ nghèo, 25% đối với người tham gia thuộc hộ cận nghèo và 10% đối với các đối tượng khác. Tuy nhiên để phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện rất cần thiết có chính sách hỗ trợ thêm mức đóng từ nguồn ngân sách địa phương.

          Công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về BHXH tự nguyện tại một số địa phương chưa được sâu rộng và chưa được chính quyền cơ sở quan tâm đúng mức nên công tác vận động, thuyết phục người lao động và nhân dân tham gia BHXH tự nguyện chưa đạt được hiệu quả mong muốn.

          Để phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện nhằm tiến tới BHXH cho mọi người lao động theo tinh thần Nghị quyết số 21/NQ-TW ngày 22-11-2012 của Bộ Chính trị, trong thời gian tới BHXH tỉnh Bắc Ninh cần đẩy mạnh thực hiện một số giải pháp chủ yếu sau đây:

          Một là, tăng cường phối hợp chặt chẽ của các sở, ban, ngành, đoàn thể có liên quan trong tuyên truyền, phổ biến sâu rộng chính sách BHXH tự nguyện để nhiều người dân hiểu nội dung, ý nghĩa và tầm quan trọng của BHXH tự nguyện và chủ động tham gia BHXH tự nguyện.

          Hai là, giao chỉ tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện trong chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; định kỳ cần sơ kết, tổng kết, đánh giá, kiểm điểm những tồn tại, hạn chế, tìm ra nguyên nhân chậm phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện để đề ra các giải pháp tăng nhanh đối tượng tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn toàn tỉnh.

          Ba là, tiếp tục phối hợp với các cơ quan báo, đài ở tỉnh, các ban, ngành, hội, đoàn thể của tỉnh tăng cường công tác tuyên truyền Luật BHXH trên các phương tiện thông tin đại chúng; phát các ấn phẩm tuyên truyền đến tay người lao động, nhất là người lao động trong các doanh nghiệp ngoài quốc doanh như: Sổ tay Luật BHXH, tờ rơi, áp phích tuyên truyền BHXH tự nguyện; tổ chức các cuộc đối thoại trực tiếp thông qua các buổi sinh hoạt tập thể tại các xã, phường, thị trấn.

         Bốn là, phối hợp với các sở, ban, ngành liên quan tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh xây dựng và thực hiện các chính sách hỗ trợ phù hợp cho các đối tượng tham gia BHXH tự nguyện. Với mức đóng BHXH tự nguyện hiên nay theo quy định là khá cao so với người lao động nông thôn. Do vậy, việc xây dựng chính sách hỗ trợ một phần kinh phí đóng BHXH tự nguyện cho nhóm người nghèo và cận nghèo là rất cần thiết để họ có thể tham gia BHXH tự nguyện. Chính sách này sẽ góp phần mở rộng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện, đảm bảo an sinh xã hội và giảm gánh nặng ngân sách trong tương lai.

          Năm là, đẩy mạnh công tác cải cách hành chính, trọng tâm là cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản, gọn nhẹ; đồng thời đổi mới mạnh mẽ chất lượng công tác phục vụ đối tượng tham gia và thụ hưởng BHXH tự nguyện, nhất là thực hiện tốt cơ chế một cửa trong tiếp nhận và giải quyết các chế độ BHXH cho người lao động.

           Sáu là, tiếp tục tổ chức tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng về nghiệp vụ chuyên môn, năng lực công tác cho đội ngũ cán bộ công chức, viên chức. Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ngành BHXH hiện đại, chuyên nghiệp và phấn đấu từng bước đáp ứng sự hài lòng của người dân./.

Nguyễn Việt Châu - Phó Chánh Văn phòng BHXH tỉnh